مقدمه از قول ناشر و نمايندهء نشر كتاب مسيو اوليويه ، چنان كه در مقدمهء كتاب خود اطلاع داده ، به همان روش اجراى مختلفه ، كتاب سياحت خود را به اتمام مىرساند . دو مجلد سابق محتوى است بر احوالات مملكت عثمانى و شهر اسلامبول ، جزاير آرشيپل « 2 » ، جزاير كرت ، مملكت شام و مزوپوتامى . « 3 » مدتها و زمانهاست كه اين ممالك مطمح نظر دانشمندان بوده و موجب اهتمام ايشان در شناسايى تمام گشته ، و به موقع اهميت يافته است . به همين لحاظ مصنف چيزى را فروگذار نكرده ، و تمام آنچه را كه متعلق به پوليتيك و غيره بود ، على التفصيل نگاشته است . همچنين در اين مجلد آخرى ، همان روش را از دست نداده و به همان شيوهء مرضيه ، اين سياحت را كه به امر حكومت شروع كرده ، به انجام رسانده است . اين قسمت سوم از كتاب محتوى بر احوال ايران است . در احوال آسياى صغير [ كتب ] زياد و بسيار خوبى از مصنفين در دست داريم ، اما از احوال ايران ، خاصه در اين ايام كه انقلابات عديده موجب جلب خيالات دول شده است ، تصنيفى كامل نداريم . از پنجاه سال تا به حال هيچ تأليفى و تصنيفى كه لايق ذكر باشد ، ظاهر نشده [ است ] كه مشتمل باشد بر احوالات اين مملكت ، كه در قرن هفدهم هم عيسوى بنابر قول مسافرين اين ديار ، كمال اعتبار و نهايت نضارت « 4 » و ريعان « 5 » را داشته است . مصنفين اين قرن آخر كه از اوضاع و احوال اين مملكت سخن گفته‌اند ، هيچ از فوت نادر شاه به بعد تجاوز نكرده‌اند . همچنان در دو مجلد سابق كه ما امروز منتشر مىنمائيم [ تا دربارهء ] سؤال در تحصيل ، از تفصيلى كه بعد از فوت نادر شاه در ايران واقع گرديد ، خبرى و اطلاعى به دست آورديم . پس براى اينكه هيچ چيز فروگذار نشود ، مسيو اوليويه تا سلطنت شاه حسين پيش رفته « 6 » و از احوالات اين پادشاه بدبخت كه در تاريخ هزار و ششصد و نودو چهار مسيحى [ 1106 ق ] جانشين پدر خود گرديد ، سخن گويد . اين پادشاه صفات متحسنه داشت ، ليكن ضعف نفس وى موجب هلاك گرديد و باعث انقلاباتى شد كه سبب سقوط وى از اريكهء سلطنت گرديد و نيز باعث استيلاى طايفهء وحشيهء افغان در تاريخ هزار و هفتصد و بيست و دو ميلادى [ 1132 ق ] شد . « 7 » تا هزار و هفتصد و نود و

--> ( 2 ) Archiepel ( Archipelago ) . ( 3 ) . بخش مهمى از بين النهرين امروزى ( 4 ) . نضارت - تازگى ( 5 ) . ريعان - بهترين موسم ( 6 ) . در متن « بالا رفته » آمده است . ( 7 ) . لازم به يادآورى است كه سقوط حكومت صفويه در اصفهان در سال 1722 ميلادى ( 1135 ق ) صورت